Van beleidsnota tot breekpunt: waarom Vlaanderen zijn museum voor hedendaagse kunst niet mag opgeven

De Vrienden van het M HKA en de M HKA Art Circle pleiten voor het behoud van het M HKA als museum van hedendaagse kunst in Antwerpen.

De toekomst van het M HKA staat op het spel. Wat begon als een beleidsnota is uitgegroeid tot een debat over de plaats van hedendaagse kunst in Vlaanderen.

Wij, de Vrienden van het M HKA en de M HKA Art Circle, kunnen daar niet stil bij blijven. Al meer dan dertig jaar ondersteunen wij een museum dat kunstenaars kansen geeft, een publiek inspireert en Vlaanderen zichtbaar maakt in de wereld.

Dit is een oproep tot dialoog – tot samen vormgeven, met iedereen die betrokken is bij hedendaagse kunst: kunstenaars, publiek, musea, beleidsmakers en vrienden – over hoe Vlaanderen zijn hedendaagse kunst wil koesteren.

Een museum met een missie

Het M HKA is niet zomaar een Antwerps museum, maar het museum van de Vlaamse Gemeenschap voor hedendaagse kunst. Het ontstond uit opeenvolgende initiatieven van kunstenaars – van G58 tot het ICC – en bouwt voort op die pioniersgeest, met een sterke lokale verankering en een internationale oriëntatie. Het kreeg van de Vlaamse regering de opdracht om internationaal uit te blinken en tegelijk een breed publiek te bereiken. Dat doet het met lef, met een open blik voorbij de Vlaamse en Europese bubbel, en met aandacht voor kunstenaars uit de hele wereld.

De geschrapte nieuwbouw aan de Waalse Kaai zou eindelijk de nodige ruimte geboden hebben om die opdracht waar te maken: een gebouw dat past bij de collectie, de stad en de kunstenaars. Tien jaar voorbereiding, een realistisch budget, een project dat klaarstond om te starten.

Wat er op het spel staat

Volgens de huidige conceptnota ‘Hertekening landschap eigen museale instellingen en van de beeldende kunsten‘ (oktober 2025) zou het M HKA zijn museale rol verliezen en worden omgevormd tot een broedplek voor actuele kunsten, met ateliers en tijdelijke presentaties. Als de conceptnota wordt uitgevoerd, zou Vlaanderen niet alleen zijn museum verliezen, maar ook zijn expertise, infrastructuur en internationale erkenning die in decennia zijn opgebouwd.

Het M HKA heeft een toonaangevende rol opgebouwd in onderzoek en archiefwerking, en wordt internationaal erkend voor zijn engagement en diversiteit. Het is het museum dat een hoofdstuk van de Biënnale van Kyiv naar Antwerpen haalt, dat kunstenaars uit Oekraïne en Palestina een podium geeft.

Het M HKA is een plek waar kunst en samenleving met elkaar in gesprek gaan. Moet net dát museum verdwijnen omdat het te internationaal, te geëngageerd of te succesvol zou zijn?

Een realistisch alternatief

Zeventig procent van de collectie is vandaag eigendom van de vzw M HKA. Mocht de Vlaamse overheid beslissen om haar museale opdracht grotendeels op te geven, dan zou het logisch zijn dat dit patrimonium in Antwerpen verankerd blijft, waar het thuishoort. Vlaanderen zou uiteraard het beheer van die werken kunnen opnemen en ze tonen in binnen- en buitenland, maar het M HKA moet het huis blijven waar deze collectie een levende context heeft.

Waarom en hoe we blijven ijveren

Wij vragen een respectvol beheer van wat in zeven decennia is gegroeid uit de beweging die het M HKA heeft vormgegeven. Een museum dat jarenlang heeft gewerkt aan internationale erkenning, dat kunstenaars ondersteunt en een publiek opbouwt, verdient het niet om ontmanteld te worden.

De Vrienden en de Art Circle blijven het M HKA actief ondersteunen door een brede waaier aan activiteiten te organiseren en bij te dragen aan de verbinding tussen het museum en de lokale kunstgemeenschap. Meer dan ooit bent u welkom om Vriend te worden en zo het M HKA te steunen.

Wij blijven ijveren voor het M HKA, van M tot A: want een metropool die haar hedendaagse kunst geen museum gunt, verzwakt haar culturele toekomst.

— Vrienden van het M HKA & M HKA Art Circle