Als Vlaanderen het M HKA verliest
Wat vandaag in vraag wordt gesteld, is meer dan de toekomst van één instelling. Als Vlaanderen het M HKA verliest als museum, verliest het een cruciale infrastructuur voor hedendaagse kunst, internationale samenwerking en publieke waarde.
Dit verlies zou niet luid zijn. Het zou zich niet aankondigen met een sluiting of een leeg gebouw. Het zou zich voltrekken als een geleidelijke ontmanteling van legitimiteit, vertrouwen en mogelijkheden.
“Een museum is geen label, maar een infrastructuur. Een museumstatuut is geen eretitel, maar een operationele voorwaarde. Het maakt langdurige internationale samenwerkingen mogelijk. Het garandeert zorg voor collecties en kennis. Het creëert vertrouwen bij kunstenaars, bruikleengevers, partners en publiek.”
Bart De Baere, oud-algemeen directeur M HKA, adviseur Bestuursorgaan M HKA
Zonder museumstatuut verdwijnen niet alleen bevoegdheden, maar ook toegang tot netwerken die enkel bestaan tussen gelijkwaardige museale instellingen. Internationale coproducties, bruiklenen en gedeelde onderzoeksprojecten zijn gebaseerd op die wederzijdse erkenning. Wanneer Vlaanderen het M HKA niet langer als museum erkent, trekt de wereld zich terug.
Wat Vlaanderen concreet verliest
Internationale geloofwaardigheid
Internationale partners werken samen met musea omdat musea stabiliteit, ethiek en continuïteit garanderen. Wanneer die status verdwijnt, verschuift Vlaanderen van gelijkwaardige partner naar tijdelijke projectspeler.
Dat betekent: minder internationale coproducties, minder zichtbaarheid van Vlaamse kunst in mondiale circuits, en minder invloed in het internationale museumdiscours.
Dit verlies is moeilijk te herstellen. Vertrouwen dat eenmaal wegvalt, keert niet vanzelf terug.
Duurzame artistieke ontwikkeling
Het M HKA heeft kunstenaars niet alleen getoond, maar trajecten mogelijk gemaakt: onderzoek, productie, presentatie en internationale circulatie in samenhang. Zonder museale infrastructuur verdwijnt die samenhang. Artistieke ontwikkeling wordt dan korter, fragieler en afhankelijk van projectlogica.
Dat treft niet alleen gevestigde namen, maar vooral toekomstige generaties kunstenaars, voor wie musea een cruciale schakel zijn tussen lokaal werk en internationale doorbraak.
Publieke waarde en collectief geheugen
Een museum bewaart niet alleen objecten, maar ook context, kennis en geschiedenis. Het biedt een publiek kader waarin kunst kan worden bevraagd, herlezen en gedeeld.
Wanneer een instelling haar museale rol verliest, verschuift de focus van publieke verantwoordelijkheid naar tijdelijke productie. Het publiek wordt toeschouwer van iets dat elders gebeurt, in plaats van mede-eigenaar van een gedeeld cultureel geheugen.
Dat is geen abstract verlies, maar een verarming van het publieke domein.
Vlaanderen verliest een ankerpunt in een versnipperd landschap
Het Vlaamse kunstenveld is rijk, maar ook kwetsbaar door versnippering. Musea fungeren daarin als ankerpunten: plekken van continuïteit, samenwerking en lange termijn zorg.
Het wegvallen van het M HKA als museum betekent niet dat er ruimte vrijkomt. Het betekent dat een stabiliserende kracht verdwijnt. Precies op het moment dat het landschap nood heeft aan samenhang.
Dit gaat niet over behoud, maar over richting. De keuze is niet: vasthouden aan het verleden of kiezen voor de toekomst. De echte keuze is: bouwen op bestaande sterktes of ze ontmantelen.
Het M HKA is geen klassiek museum dat zich verzet tegen verandering. Het is geëvolueerd tot een open, hybride en post-museale praktijk, waarin collectie, creatie, onderzoek en publiek samenkomen.
Net daarom is het museumstatuut geen rem op vernieuwing, maar de voorwaarde ervoor.
Wat hier echt op het spel staat
Als Vlaanderen het M HKA verliest als museum, verliest het internationale gelijkwaardigheid,
duurzame artistieke ontwikkeling, publieke zorg voor hedendaagse kunst, en een instelling die verleden, heden en toekomst met elkaar verbindt. Dat verlies is niet tijdelijk. Het is structureel.
En het raakt niet alleen het M HKA, maar iedereen die gelooft dat kunst meer is dan een project, dat ze een publieke, gedeelde en blijvende waarde heeft.
