Twintig jaar samenwerking: Arocha & Schraenen in dialoog

Met Carla Arocha & Stéphane Schraenen — 20 jaar en meer: werken uit de collectie brengt het M HKA een bijzonder hoofdstuk uit zijn collectie onder de aandacht. De presentatie toont niet alleen een selectie sleutelwerken, maar maakt vooral een praktijk zichtbaar die zich over meer dan twintig jaar in dialoog heeft ontwikkeld.

Die dialoog speelt zich af op meerdere niveaus: tussen twee kunstenaars, tussen individuele trajecten en een gedeelde praktijk, en tussen kunstwerk, ruimte en toeschouwer.

Van individuele trajecten naar een gedeelde praktijk

Carla Arocha en Stéphane Schraenen vertrekken elk vanuit een uitgesproken eigen achtergrond. Arocha, geboren in Caracas en gevormd in Chicago, ontwikkelde een praktijk waarin de erfenis van Op Art en kinetische kunst wordt verbonden met een bijna wetenschappelijke benadering van perceptie. Haar werk onderzoekt hoe minimale ingrepen — in kleur, licht en ritme — onze waarneming sturen en transformeren.

Schraenen brengt een veelzijdige praktijk mee, geworteld in de Antwerpse kunstcontext en gevoed door ervaringen in onder meer grafisch ontwerp, radio, scenografie en film. Die brede achtergrond vertaalt zich in een conceptuele benadering waarin ruimte, materialiteit en de actieve rol van de toeschouwer centraal staan.

Sinds 2006 ontwikkelen zij een gezamenlijke praktijk waarin het individuele auteurschap steeds verder naar de achtergrond verschuift. Wat ontstaat is geen optelsom van twee oeuvres, maar een gedeelde manier van denken, analyseren en visualiseren — een coherente en consequente artistieke positie.

De collectie als plek van ontmoeting

De presentatie in het M HKA maakt die evolutie tastbaar. Je ziet werken die focussen op licht, perceptie en de rol van de kijker. Daaronder Screen van Carla Arocha en Sleeping Room van Stéphane Schraenen, dat hier voor het eerst in de collectie wordt gepresenteerd. Persiana, een zeefdruk van de gelijknamige installatie uit hun eerste gezamenlijke project, markeert een vroeg moment in hun samenwerking.

Zo ontstaat een spanningsboog van vroege samenwerking tot recent werk, met daartussen ook ruimte voor hun individuele praktijken.

In de ronde zaal zie je Landscape (Antwerp) (2026), een nieuwe grootschalige installatie die door de kunstenaars aan het museum werd geschonken. Arocha en Schraenen vertalen in dit werk het kleurenschema van een Antwerps stadszicht naar monumentale kleurvlakken en spiegels. Die vangen licht, beweging en omgeving, maar fragmenteren tegelijk wat ze reflecteren, waardoor ook de toeschouwer deel wordt van het werk. Telkens anders, afhankelijk van positie, snelheid en perspectief.

Als toeschouwer ben je plots een gefragmenteerde persoon in een gefragmenteerde werkelijkheid. Je begint te twijfelen aan hoe je jezelf en je omgeving waarneemt: wat zie ik, wat denk ik te zien, en wie ben ik eigenlijk?”

De collectie verschijnt hier niet als een statisch geheel, maar als een dynamisch veld waarin werken in relatie tot elkaar nieuwe betekenissen genereren. Die benadering sluit aan bij de bredere manier waarop het M HKA zijn collectie presenteert. Onder de titel De toestand is vloeibaar wordt de collectie getoond als een voortdurend veranderend geheel, waarin een aantal sleutelwerken in dialoog worden gebracht met internationale stemmen en actuele vragen. Seizoensgebonden presentaties verschuiven accenten en perspectieven, en houden zo de relatie met de wereld van vandaag open.

Reflectie, publicatie en documentatie

Aan de basis van deze collectiepresentatie ligt het verschijnen van de publicatie Carla Arocha and Stéphane Schraenen Monograph As Project, met Barbara Vanderlinden als hoofdauteur en hoofdredacteur en een vormgeving door Irma Boom. Het boek brengt ongeveer vijfhonderd werken samen en vormt een omvangrijke reflectie op hun gezamenlijke praktijk.

Parallel aan deze publicatie is in het M HKA ook de documentaire 1+1=3 (2026) te zien, Carla Arocha and Stéphane Schraenen: 20 Years and More, een film van Alex Salinas die mede door het museum werd gefinancierd. De film biedt een inkijk in hun artistieke praktijk en in het proces dat aan de basis ligt van deze monografie.

Een praktijk die blijft bewegen

Wat deze tentoonstelling en de publicatie errond duidelijk maken, is dat de praktijk van Arocha en Schraenen zich niet laat vastleggen. Ze blijft in beweging en nodigt uit tot een actieve vorm van kijken — een kijken dat tegelijk ook herzien is: van ruimte, van perceptie en van de positie van de toeschouwer.

Tegelijk toont de presentatie hoe een museumcollectie niet alleen bewaart, maar ook activeert. Door werken opnieuw samen te brengen en in dialoog te plaatsen, ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten.

Uitnodiging tot kijken en denken

Met 20 jaar en meer nodigt het M HKA uit tot een aandachtige, vertraagde manier van kijken. Niet als een volledig overzicht van een artistieke praktijk, maar als een geconcentreerde benadering ervan aan de hand van een aantal sleutelwerken — als een oefening in perceptie zelf.

Precies daar — in die verschuiving van perspectief — ligt de blijvende kracht van Arocha’s en Schraenens oeuvre.