Panamarenkohuis officieel erkend — een ereteken voor een uniek momument

Geel-wit-ereteken

Sinds 15 mei 2025 is het Panamarenkohuis in de Antwerpse Seefhoek definitief beschermd als monument. Nu kreeg het huis ook het officiële herkenningsteken aan de gevel: een geel-wit plaatje dat voorbijgangers toont dat deze plek uitzonderlijke waarde heeft. Het is een zichtbaar eerbetoon aan een woning die kunst, techniek en verbeelding samenbrengt.

Totaalkunstwerk

Het huis in de Biekorfstraat is een unicum in Vlaanderen: een woon- en werkplek die als totaalkunstwerk getuigt van het leven, denken en scheppen van een van de belangrijkste Belgische kunstenaars van de tweede helft van de 20ste eeuw: Panamarenko (Henri Van Herwegen, 1940–2019).

Van een woon-winkelhuis naar een Panamarenko-huis

Oorspronkelijk was het een 19^de-eeuws woon-winkelhuis. Vanaf de jaren 1980 transformeerde Panamarenko het huis stap voor stap, samen het architect en kunstenaar Luc Deleu, tot een iconische kunstenaarswoning. Hij overdekte de binnenkoer met een glazen ‘broeikas’, voegde een glazen loggia toe voor zijn papegaaien en tropische planten, verbouwde de oude winkelpui tot garagepoort en plaatste een helikopterplatform op het dak. Het resultaat is een huis waar zijn technische vernuft en poëtische ziel tastbaar aanwezig zijn.

Panamarenko was veel meer dan een kunstenaar. Hij was ook uitvinder, technieker, wiskundige, filosoof en visionair. Hij bouwde zeppelins, vliegende rugzakken, helikopters met pedalen, onderzeeërs, ruimteschepen en wandelende kippen. Zijn werk is wereldwijd bekend, maar minder geweten is dat het grootste deel van zijn oeuvre tot stand kwam in zijn atelier in de Seefhoek, waar hij meer dan dertig jaar woonde en werkte.

Geen ‘doods’ museum

In 2007 schonk Panamarenko zijn huis met volledige inboedel aan het M HKA. Zijn voorwaarde: het mocht geen ‘doods’ museum worden. De restauratie gebeurde met respect voor het originele karakter. Woon- en werkruimtes bleven bewaard zoals hij ze had achtergelaten, inclusief meubelen, atelier, het iconische ‘Werkstation’ en talrijke details zoals de met koffie bewerkte plafonds, het piepschuimen trapwerk, het zelfgemaakte behangpapier en het ingenieuze verluchtingssysteem.

Uitzonderlijk belang

Het Panamarenkohuis is van uitzonderlijk belang door:

• Historische waarde
  Het huis is een stille getuige van Panamarenko’s leven en werk. Hier bedacht, ontwierp en realiseerde hij het gros van zijn kunstproductie.
• Architecturale waarde
  De woning is een zeldzaam voorbeeld van een naoorlogse kunstenaarswoning. De ingrepen aan het huis geven uitdrukking aan Panamarenko’s technische talent en eigenzinnige visie.
• Artistieke waarde
  Het huis vormt één geheel met het oeuvre van Panamarenko. De restauratie (2009-2013) onder leiding van Luc Deleu slaagde erin deze artistieke gelaagdheid minitieus te behouden en te versterken.

Met het herkenningsteken aan de gevel wordt deze bijzondere plek voortaan ook in het straatbeeld erkent als een monument dat zijn plaats verdient.